Nowe dla mnie ważki obserwowane w Turcji

Krótki wypad do Turcji pod ptasim względem okazał się porażką (słabe miejsce i obezwładniające upały…). Jednak wyjazd w okolice Antalyi przyniósł mi obserwacje 5 nowych gatunków ważek. Moim największym marzeniem było zobaczyć Anax immaculifrons. No i go widziałem, ale niestety nie udało się tego udokumentować. Miałem też nadzieję na jakieś nowe gatunki „Gomphidów”, ale nie widziałem żadnego. Pozostaje cieszyć się tym co udało się zaobserwować, tym bardziej ze wśród ważek które widziałem, znalazł się gatunek, który zawsze chciałem zobaczyć ze względu na niezwykłe ubarwienie – Trithemis annulata. Jakoś do tej pory omijał mnie szeroki łukiem, mimo że bywałem w miejscach gdzie powinien teoretycznie być. Zacznę jednak od tych, które dały się poznać tylko z jednego widzianego osobnika. Na koniec zostawiając te, dla których udało się zrobić satysfakcjonującą dokumentację.

EPAULET SKIMMER Orthetrum chrysostigma

Pojedyncza samica obserwowana z dala od wody przy wejściu do Kanionu Göynük (36.682317, 30.533411), 11.07.2024.

BLACK PERCHER Diplacodes lefebrvii

Teneralna samica obserwowana przy zbiorniku na terenie antycznych ruin Phaselis oraz juwenalna samica wśród greckich ruin (36.525824, 30.551136), udało się też zebrać kilka wylinek z tego miejsca, które prawdopodobnie należą do tego gatunku, 12.07.2024.

 

SLENDER SKIMMER Orthetrum sabina

Gatunek obserwowany przeze mnie w dwóch miejscach w liczbie kilkunastu – kilkudziesięciu osobników, dorosłe samce i samice, pary w tandemach podczas kopulacji i samice składające jaja, prawdopodobnie wylinki tego gatunku zebrane w pierwszym z miejsc: zbiorniku na terenie antycznych ruin Phaselis (36.525824, 30.551136), 12.07.2024; zbiornik przy plaży utworzony w przyujściowym odcinku wyschniętej obecnie rzeki w miejscowości Belbidi (36.741223, 30.567237), 10-14.07.2024.

 

 

 

VIOLET DROPWING Trithemis annulata

Kilkanaście terytorialnych samców tego gatunku obserwowałem w przyujściowym odcinku wyschniętej obecnie rzeki w miejscowości Belbidi (36.741223, 30.567237), 10-14.07.2024; kilka terytorialnych samców widziałem także na małych zbiornikach w obrębie Kanionu Göynük (36.682928, 30.529257; 36.683338, 30.528026), 11.07.2024.

 

 

INDIGO DROPWING Trithemis festiva

Kilka dorosłych i młodych samców oraz dwie młode samice obserwowałem na małych zbiornikach w obrębie Kanionu Göynük (36.682928, 30.529257; 36.683338, 30.528026), 11.07.2024.

 

MIEJSCA I STWIERDZONE GATUNKI

Ostatni zbiornik w obrębie Kanionu Göynük (36.682235, 30.514159), 11.07.2024

• Anax immaculifrons – 1 samiec

Rzeka w obrębie Kanionu Göynük (36.680963, 30.520170), 11.07.2024

• Platycnemis pennipes – 1 samiec

Zbiorniki w środkowej części Kanionu Göynük (36.682928, 30.529257; 36.683338, 30.528026), 11.07.2024

• Platycnemis pennipes – 2 samce
• Trithemis festiva – kilka dorosłych samców, kilka młodych samców, 2 młode samice
• Trithemis annulata – kilka terytorialnych samców
• Crocothemis erythraea – 2 samce

Skraj lasu przy wejściu do Kanionu Göynük (36.682317, 30.533411), 11.07.2024

• Orthetrum chrysostigma – 1 samica

Przyujściowy odcinek wyschniętej obecnie rzeki w miejscowości Belbidi (36.741223, 30.567237), 10-14.07.2024

• Ischnura elegans – 1 samiec, 1 samica
• Enallagma cyathigerum – 3 samce, 1 samica
• Anax parthenope – 1 samiec
• Trithemis annulata – kilka terytorialnych samców
• Orthetrum sabina – kilkadziesiąt osobników, dorosłe samce i samice, pary w tandemach podczas kopulacji i samice składające jaja
• Orthetrum cancellatum – 3 samce
• Crocothemis erythraea – 2 samce

Zbiornik na terenie antycznych ruin Phaselis (36.525824, 30.551136), 12.07.2024

• Orthetrum sabina – kilkanaście samców, samice, dwa tandemy podczas kopulacji, wylinki
• Crocothemis erythraea – 1 samiec, kilka juwenalnych samic
• Diplacodes lefebrvii – teneralna samica, juwenalna samica między ruinami, wylinki
• Anax parthenope – 1 samiec

Kolejne obserwacje muchy pawiej Callopistromyia annulipes

Mucha pawia Callopistromyia annulipes znów odwiedziła mój balkon i dała się obfotografować. O jej obserwacjach i zwyczajach pisaliśmy już jakiś czas temu (link: Pierwsze stwierdzenie muchy pawiej Callopistromyia annulipes w woj. opolskim), dziś tylko kolejne zdjęcia pokazujące jak jest charakterystyczna.

Stanowisko
Góra św. Anny, Park Krajobrazowy Góra św. Anny, gatunek obserwowany na barierkach balkonu i poręczach przy schodach przy budynku Muzeum Czynu Powstańczego, (50.449416, 18.173516), UTM: BA99.

12.09.2022: 1 osobnik.

Pierwsze stwierdzenie muchy pawiej Callopistromyia annulipes w woj. opolskim

Pierwszy raz ten niezwykle charakterystyczny i ciekawy gatunek miałem okazję zaobserwować 10 września 2020 r. Na kolejne spotkanie z pawią muchą musiałem czekać do kolejnego roku, kiedy to udało mi się 21 sierpnia zdobyć 1 okaz do zbiorów Działu Przyrody Muzeum Śląska Opolskiego. I znów była to tylko pojedyncza obserwacja. W tym roku pierwszy raz tańczącego samca tego gatunku zauważyłem 20 lipca. Zanim zdążyłem uruchomić aparat w telefonie, muchówka odleciała. Na szczęście pojawiła się powtórnie 12 sierpnia i wreszcie udało mi się ją sfotografować, a także nagrać krótkie filmiki z jej zachowaniem (nie są może najlepszej jakości, ale zawsze to jakaś dokumentacja). Za każdym razem obserwowałem tylko pojedynczego osobnika na barierce balkonu lub poręczy przy schodach. Mimo poszukiwań pawiej muchy na pieńkach i gałęziach w pobliżu muzeum, czyli miejscach gdzie gatunek ten według literatury lubi przebywać, nie udało mi się jej odnaleźć. 

Do rodzaju Callopistromyia (Diptera: Ulidiidae) należą dwa znane gatunki C. annulipes i C. strigula oba pochodzą z Nearktyki – występują w Kanadzie i na południu USA. W Europie po raz pierwszy C. annulipes został odnotowany w kwietniu 2007 r., a miało to miejsce w Szwajcarii. Było to jednocześnie pierwsze jej stwierdzenie w Palearktyce. W tym samym roku zaobserwowano ją w południowo-zachodnich Niemczech. Następne stwierdzenia tego gatunku pochodzą z: Włoch (2009 i 2010), Holandii (2011), Francji (2011) i Słowenii (2011), Austrii (2014), Słowacji (2014), Belgii (2014), Czech (2016) i Węgier (2016). W Polsce muchówka ta po raz pierwszy została odnotowana 2 września 2018 r. w okolicach Lasu Pilczyckiego we Wrocławiu (Klasa i Jałoszyński 2018). Drugie jej stwierdzenie z kraju pochodzi z 2019 r., kiedy to zaobserwowano ją na obszarze Natura 2000: Dolina Pliszki (Roland i inni 2020). Jak wynika z informacji na Polskim Forum Entomologicznym gatunek ten był zaobserwowany wcześniej w Katowicach (28.08.2018) w Lasach Panewnickich przez Adama Pielę, ale obserwacja nie została opublikowana. Użytkownicy tego forum donoszą o kolejnych obserwacjach tego ciekawego gatunku z obszaru województw: dolnośląskiego, śląskiego, lubuskiego, małopolskiego, świętokrzyskiego, łódzkiego, podkarpackiego i lubelskiego (2019-2020). Jak dotąd nie znalazłem informacji o jej stwierdzeniu w woj. opolskim.

Pawia mucha mierzy około 5mm. Całe ciało, łącznie ze skrzydłami, posiada charakterystyczny marmurkowy wzór. Ale najbardziej zauważalną i zwracającą uwagę cechą tego gatunku jest jej zachowanie. Układa ona skrzydła pionowo nad tułowiem składając je do siebie przednimi ich krawędziami. Skrzydła tworzą wtedy owalny ornament przypominający tren tokującego pawia – zapewne stąd ich angielska nazwa – peacock fly. Muchy spacerują w tej pozycji po pniu drzewa wykonując od czasu do czasu powolne wachlujące ruchy skrzydłami na boki ciała. Gatunek ten spotykany jest od kwietnia do października prawdopodobnie w dwóch pokoleniach. Obserwowany jest najczęściej w otwartych nasłonecznionych siedliskach. W Europie notowany był w przydomowych sadach, ogrodach, strefach ekotonowych między lasem a łąką lub polem uprawnym, na brzegach lasów czy zbiorników wodnych, a także przy śmietniskach. Najczęściej widywano je na martwych pniach drzew (np. topól i robinii akacjowej) ale także na karoseriach samochodów. Ich larwy rozwijają się w martwym drewnie różnych gatunków drzew liściastych.

Stanowisko
Góra św. Anny, Park Krajobrazowy Góra św. Anny, gatunek obserwowany na barierkach balkonu i poręczach przy schodach przy budynku Muzeum Czynu Powstańczego, (50.449416, 18.173516), UTM: BA99.
10.09.2020: 1 samiec
21.08.2021: 1 samiec (okaz w zbiorach Działu Przyrody Muzeum Śląska Opolskiego)
20.07.2022: 1 samiec, 13.08: 1 samiec, 24.08: 1 samiec, 07.09: 1 samiec i 1 samica
27.08.2023: 3 samce
26.08.2024: 1 samiec

Literatura
Klasa A., Jałoszyński P. 1018. Pierwsze notowanie pawiej muchy Callopistromyia annulipes (Macquart, 1855) (Diptera: Ulidiidae) w Polsce. Dipteron 34: 22-26.
Roland E., Jakushenko D., Gabryś G. 2020. New record of the alien Nearctic species Callopistromyia annulipes (Macquart, 1855) (Diptera: Ulidiidae) from Poland. Annales of the Upper Silesian Museum in Bytom 29: 1-6.
Polskie Forum Entomologiczne, temat: Callopistromyia annulipes (Peacock Fly) - obserwacja z Polski https://www.entomo.pl/forum/viewtopic.php?f=78&t=39798&hilit=callopistromyia.

mucha pawia 12.08.2022, fot. P. Zabłocki

 

mucha pawia 12.08.2022, fot. P. Zabłocki

mucha pawia 12.08.2022, fot. P. Zabłocki

mucha pawia 12.08.2022, fot. P. Zabłocki

niby mucha, a cień myszki Miki ;-D, fot. P. Zabłocki