Podczas
prowadzonych w 2011 roku badań nad koleopterofauną wodną województwa opolskiego
wykryliśmy stanowiska trzech gatunków chrząszczy z rodziny pływakowatych Dytiscidae, które nie były dotąd
notowane z krainy Górny Śląsk. Są to:
 |
| Nebrioporus canaliculatus, fot. M. Wolny |
1.
Nebrioporus canaliculatus – gatunek rzadki, znany
w kraju z nielicznych i dość mocno rozproszonych stanowisk zlokalizo-wanych w 10
krainach. Najnowsze stwierdzenie pochodzi ze Wzgórz Trzebnickich (Wolny i
Zabłocki 2012). Jest to typowy silikofil, preferujący głównie płytkie i ciepłe
zbiorniki wodne o piaszczystym lub gliniastym dnie (Nilsson i Holmen 1995,
Boukal i in. 2007), zwykle nowopowstałe i okresowe (Jaskuła i in. 2009).
Stanowisko
z Górnego Śląska:
* Grabówka,
piaskownia (UTM: CA07), 21.09.2011 – 12 exx.
 |
| piaskownia w Grabówce - stanowisko Nebrioporus canaliculatus, fot. M. Wolny |
2. Rhantus latitans – w Polsce stwierdzany rzadko,
do tej pory w 13 krainach (Burakowski i in. 1976, Galewski i Tranda 1978,
Buczyński i Staniec 1998, Pakulnicka i Bartnik 1999, Buczyński i in. 2009). Występuje
zwykle na terenach otwartych w większych zbiornikach wodnych, takich jak:
jeziora, stawy, starorzecza, glinianki i łachy rzeczne. W wodach płynących
spotykany jest sporadycznie (Burakowski i in. 1976).
Stanowiska
z Górnego Śląska:
*
Jedlice, kanał śródpolny (CB02), 23.07.2011 – 1♂;
*
Szczedrzyk, Zbiornik Turawski (BB92), 23.07.2011 – 4♂♂ 3♀♀.
3.
Laccophilus poecilus – w Polsce nieczęsty, dotąd znany z 12 krain (Burakowski i in. 1976, Kubisz i
Szwałko 1991, Buczyński i Staniec 1998, Buczyński i in. 2001, Tończyk i
Pakulnicka 2004, Przewoźny i in. 2010, Wolny i Zabłocki 2012). Chrząszcz ten preferuje zbiorniki torfowiskowe, zwłaszcza sfagnowe torfianki, czasem może
zasiedlać też stawy (Galewski 1971, Burakowski i in. 1976, Galewski i Tranda
1978). W Czechach znajdowany jest głównie w płytkich, ciepłych i obficie
zarośniętych zbiornikach wodnych na terenie zalanych piaskowni i glinianek
(Boukal i in. 2007).
Stanowiska
z Górnego Śląska:
* Dąbrówka Łubniańska,
„Studzionka”, punkt czerpania wody (BB83), 14.07.2011 – 1 ex.;
* Rzędów, Zbiornik
Turawski (BB92), 23.07.2011 – 8 exx.;
* Szczedrzyk, Zbiornik
Turawski (BB92), 23.07.2011 – 5 exx.
Okazy dowodowe znajdują się w kolekcji Działu Przyrody Muzeum Śląska Opolskiego.
Literatura
Boukal D.S., Boukal M., Fikáček
M., Hájek J., Klečka J., Skalický S., Ńťastný J., Trávníček D. 2007. Catalogue of water beetles of the Czech
Republic (Coleoptera: Sphaeriusidae, Gyrinidae, Haliplidae, Noteridae,
Hygrobiidae, Dytiscidae, Helophoridae, Georissidae, Hydrochidae, Spercheidae,
Hydrophilidae, Hydraenidae, Scirtidae, Elmidae, Dryopidae, Limnichidae,
Heteroceridae, Psephenidae). Klapalekiana 43: 1–289.
Buczyński P., Czachorowski S., Lechowski L. 2001. Niektóre grupy owadów wodnych (Odonata,
Heteroptera, Coleoptera, Trichoptera) proponowanego rezerwatu „Torfowiska
wiszące nad jeziorem Jaczno” i okolic: wyniki wstępnych badań. Rocznik
Naukowy Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody „Salamandra”, 5: 27–42.
Buczyński
P., Przewoźny M., Zięba P. 2009. Aquatic
beetles (Coleoptera: Adephaga, Hydrophiloidea, Staphylinoidea, Byrrhoidea) of
the Polish part of the Roztocze Upland. Annales
Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Lublin, Sectio C, 64 (1): 87–112.
Buczyński
P., Staniec B. 1998. Waloryzacja godnego ochrony torfowiska Krugłe Bagno
(Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie) w oparciu o wybrane elementy jego fauny. Rocznik Naukowy Polskiego Towarzystwa Ochrony
Przyrody „Salamandra”, 2: 95–107.
Burakowski
B., Mroczkowski M., Stefańska J. 1976. Chrząszcze
Coleoptera – Adephaga prócz Carabidae, Myxophaga, Polyphaga: Hydrophiloidea. Katalog Fauny Polski, 23 (4): ss. 307.
Galewski
K., Tranda E. 1978. Chrząszcze (Coleoptera). Rodziny: Pływakowate (Dytiscidae), Flisakowate (Haliplidae), Mokrzelicowate (Hygrobiidae), Krętakowate (Gyrinidae). Fauna Słodkowodna Polski, 10: ss. 396.
Jaskuła R.,
Przewoźny M., Melke A. 2009. Chrząszcze
(Coleoptera). 45–72. [w:] Owady
(Insecta) Spalskiego Parku Krajobrazowego. Część I. red. R. Jaskuła, G. Tończyk, Spała, ss. 119.
Kubisz D., Szwałko P. 1991. Nowe dla Podlasia i Puszczy Białowieskiej
gatunki chrząszczy (Coleoptera).
Wiadomości Entomologiczne, 10:
5–14.
Nilsson A. N., Holmen M. 1995. The
Aquatic Adephaga (Coleoptera) of Fennoscandia and Denmark. II. Dytiscidae.
Fauna Entomologica Scandinavica, 32: ss. 192.
Pakulnicka
J. Bartnik W. 1999. Changes in the fauna of aquatic beetles (Coleoptera aquatica) in Lake
Luterskie (1981–1993).
Fragmenta Faunistica, 42 (8):
71–93.
Przewoźny
M., Lubecki K., Bidas M. 2010. Wstępne
dane o chrząszczach wodnych (Coleoptera aquatica) z podrzędu Adephaga Gór
Świętokrzyskich. Wiadomości Entomologiczne, 29 suppl.: 141–145.
Tończyk G., Pakulnicka J. 2004: Wstępna analiza wybranych grup owadów
wodnych (Odonata, Heteroptera i Coleoptera) Łodzi. [w:] Fauna
miast Europy Środkowej 21. wieku. red. P. Indykiewicz, T. Barczak, Wyd.
LOGO, Bydgoszcz: 95–101.
Wolny M., Zabłocki
P. 2012. Nowe dane o występowaniu chrząszczy z rodziny pływakowatych
(Coleoptera, Dytiscidae) na Wzgórzach Trzebnickich. Opolski Rocznik
Muzealny, 19: 49–62.
Publikacja
Wolny M., Zabłocki
P. 2012. Chrząszcze z rodziny pływakowatych (Coleoptera, Dytiscidae) w
kolekcji Muzeum Śląska Opolskiego - zbiór z Opolszczyzny z 2011 roku. Opolski
Rocznik Muzealny, 19: 99–119.